Moeten EHBO-lesssen verplicht worden in het onderwijs?

In geval van nood bel….?

In 2011 stierven er in België 796 mensen in auto-ongevallen. De eerste minuten na een ongeval zijn cruciaal als het gaat om de reanimatie. Hoe langer de hersenen zonder zuurstof zitten, hoe groter de kans op hersenschade. Toch heeft een enquête van het Rode Kruis en Touring Mobilis uitgewezen dat maar 13 procent van alle Belgen weet welke stappen ze moeten ondernemen om de eerste hulp toe te dienen. Erger nog, maar 60 procent weet wat het internationale noodnummer is. Voor alle zekerheid, bel 112. Al is nog niet alle hoop verloren. Het probleem en de oplossing zijn hetzelfde: de jeugd. 

Belgen kunnen andere mensen in nood niet helpen. We weten zelfs niet hoe we de hulpdiensten moeten bellen. Maar voor we onszelf iets kwalijk nemen, het is niet volledig onze eigen fout. We hebben het gewoonweg nooit geleerd. Hoewel een eerste hulp bij ongevallen cursus in een deel van

het lessenpakket zit, blijkt uit een onderzoek van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en de Erasmushogeschool Brussel dat slechts een op de twee scholen EHBO aanbiedt.

Antonia Aelterman, doctor in de pedagogische wetenschappen van de universiteit Gent: “De cursus EHBO zit ingedeeld bij vakoverschrijdende eindtermen. De zogenaamde VOETen. Scholen zijn verplicht om aan te tonen dat ze een inspanning geleverd hebben om de VOETen aan te bieden. Dit kan door middel van projecten of ‘vrije uren’.  Scholen zijn echter niet verplicht aan te tonen dat de leerlingen de VOETen behaald hebben. Met andere woorden, scholen zijn niet verplicht aan te tonen dat leerlingen EHBO kunnen toepassen. Spijtig vind ik persoonlijk. Je bent verplicht door de wet om mensen in nood te helpen, maar we hebben er de kennis niet voor.”

Ook gemeenteraadslid en parlementariër Jean-Jacques De Gucht (Open VLD) vindt het jammer dat jongeren geen goede kennis van EHBO hebben. In 2011 al, diende De Gucht een resolutie in om EHBO-lessen verplicht te maken in het secundair onderwijs. In de resolutie staat dat “het lager en secundair onderwijs een ideaal platform is om EHBO aan te bieden.” De Gucht pleit er dan ook voor om in het tweede, vierde en zesde middelbaar een EHBO-cursus aan te bieden. Voorlopig werd er nog geen gehoor gegeven aan de resolutie.

Te jong?

Kunnen kinderen uit het tweede middelbaar, dat zijn dertien- of veertien- jarigen, wel al eerste hulp toepassen? Zijn ze niet te jong om te begrijpen wat er precies gebeurt? Zullen ze niet in paniek raken en het juist erger maken? Volgens Hans Verstraeten, projectmedewerker onderwijs van het Rode Kruis niet. “Als kinderen de juiste opleiding krijgen en genoeg oefenen, zullen ze niet panikeren. Het zal een routine worden. Het Rode Kruis geeft al initiatielessen aan kinderen vanaf zes jaar. Met die initiatielessen leren kinderen hoe ze huid- en brandwonden moeten verzorgen en wat ze moeten doen bij een bloedneus. Hoe ouder de kinderen worden, hoe meer onderwerpen er aan bod komen. We denken zelfs dat kleuters al hulp kunnen bieden door een volwassenen te halen, maar daar hebben we voorlopig nog geen onderzoek naar gevoerd.”

Kostenplaatje

Ook buiten het verkeer kan een goede kennis van EHBO nodig zijn. Zo krijgen elke dag 70 mensen een hartaanval buiten het ziekenhuis en slechts 7 procent daarvan overleeft. Hans Verstraeten: “De eerste drie tot vier minuten zijn uiterste belangrijk na een harstilstand. Als het slachtoffer binnen die tijd kan gereanimeerd worden en een stroomstoot met een AED-toestel krijgt toegediend, stijgt de overlevingskans met 70 procent. Zonder AED-toestel zal die kans iets minder zijn, maar niettemin zal het slachtoffer meer kans hebben om het te kunnen navertellen.”

Waarom geven scholen dan geen EHBO-cursus? ‘Te duur’ is een veelgehoord excuus. Er moet iemand zijn die cursus kan geven. Antonia Aelterman: “In staat zijn om eerste hulp toe te passen, staat in de basiscompetentie van leerkrachten, maar dat is niet voldoende. Ze weten wel wat ze moeten doen, maar ze mogen geen les geven daarover.” Als de school dus een leerkracht wil opleiden, kost hen dat 243 euro. Voor dat bedrag geeft het Rode Kruis een opleiding van vijf dagen.

Maar dan heeft de school nog geen materiaal. Voor een AED-toestel, wat verplicht is in alle openbare gebouwen, betaalt een school 1.585 euro. Voor de oefenenpoppen moet natuurlijk ook nog betaald worden. De prijs van een baby pop is 169 euro. Die van een kind pop 175 euro en de prijs van een volwassen pop is ook 175 euro. Totaal kostenplaatje: 2172 euro en dan is er nog geen cursusmateriaal, nekbraces, onderkoelingsdekens, verbanden enzovoort aangekocht. Met vier poppen kan de school ook niet werken, er zullen dus meer poppen moeten worden aangekocht.

 Levensnoodzakelijk

Het is dus aan de directies om te beslissen of ze de EHBO-lessen in het budget kunnen passen. In het Sint-Pietersinstituut in Gent heeft de directie besloten om EHBO-lessen te geven. Karlien Tsjoen is verantwoordelijke voor de EHBO-lessen. “Wij geven de lessen CPR en reanimatie omdat wij het levensnoodzakelijk vinden dat onze leerlingen weten wat te doen in een geval van nood. Wij willen dat ze gepast kunnen reageren als ze iemand zien flauwvallen of als er iemand een hartaanval krijgt. Daarom geven wij de cursus elk schooljaar in elke graad. In de eerste en tweede graad is dat telkens twee uur. In de derde graad geven we een uur. Ons materiaal kunnen wij huren bij het Centrum voor Leerlingenbegeleiding, maar als we meer lessen willen geven dan moeten we ons materiaal aankopen. Wat veel te duur is.”

Maar ook het Sint-Pietersinstituut neemt geen examen af en deelt geen diploma’s uit. Er is in België geen enkele druk om EHBO aan te leren. Tenzij er uit eigen beweging een cursus wordt gevolgd, weet de belg niet hoe hij of zij moet reanimeren.  Hans Verstraeten: “Er zouden veel minder doden vallen, mocht iedereen weten hoe te reanimeren.”

Enjoy!